આજકાલ ઘણા ભારતીય રોકાણકારો અમેરિકન અને અન્ય વિદેશી શેર બજારમાં (Foreign Stock Market Investment) રોકાણ કરી રહ્યા છે. Apple, Tesla, Google જેવી મોટી કંપનીઓના શેર ખરીદવાની તક મળતા લોકોનું આકર્ષણ વધ્યું છે.
પરંતુ ઘણીવાર રોકાણકારો એક મોટી ભૂલ કરી બેસે છે. તેઓ વિદેશી શેર ખરીદ-વેચની માહિતી ITRમાં આપે છે, પરંતુ ત્યાંથી મળતા ડિવિડેન્ડ (Dividend Income) વિશે જણાવતા નથી. આ નાની ભૂલ તમારા માટે મોટી મુશ્કેલી બની શકે છે, કારણ કે ઇનકમ ટેક્સ વિભાગ 200% સુધીનો ભારે દંડ લગાવી શકે છે.
ટેક્સ વિભાગને કેવી રીતે મળે છે વિદેશી રોકાણની માહિતી?
ઘણા લોકો માને છે કે વિદેશી શેરમાંથી મળતી આવકની માહિતી ઇનકમ ટેક્સ વિભાગને ખબર નહીં પડે. પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે.
સરકાર હવે Foreign Data Exchange System દ્વારા ભારતીય રોકાણકારોના વિદેશી રોકાણ અને આવક વિશે માહિતી મેળવી શકે છે. જો તમે ITRમાં ડિવિડેન્ડ ઇનકમ છુપાવો છો, તો ટેક્સ વિભાગ સરળતાથી તેને શોધી શકે છે.
વિદેશી ડિવિડેન્ડની માહિતી આપવી કેમ જરૂરી છે?
ભારતના ટેક્સ નિયમો અનુસાર, જો તમે ભારતના રહેવાસી (Resident Indian) છો તો તમારી Global Income પર ભારતમાં ટેક્સ લાગુ પડે છે. એનો અર્થ એ છે કે તમે પૈસા અમેરિકા, જાપાન અથવા કોઈપણ દેશમાંથી કમાવો, તો તેની માહિતી ભારતના ઇનકમ ટેક્સ વિભાગને આપવી ફરજિયાત છે.
ઉદાહરણથી સમજો ડિવિડેન્ડ ટેક્સ
માનો કે કોઈ અમેરિકન કંપની તમને 10 ડોલર ડિવિડેન્ડ આપે છે.
અમેરિકન ટેક્સ નિયમ મુજબ ત્યાં 25% withholding tax કપાઈ જાય છે અને તમારા ખાતામાં માત્ર 7.5 ડોલર આવે છે. ઘણા ભારતીય રોકાણકારો માને છે કે ત્યાં ટેક્સ કપાઈ ગયો છે એટલે ભારતમાં બતાવવાની જરૂર નથી. પરંતુ ભારતીય ટેક્સ નિયમ મુજબ તમને ITRમાં આખા 10 ડોલર (Gross Amount) બતાવવાના રહે છે.
શું બે વખત ટેક્સ આપવો પડશે? (DTAA નો લાભ)
ઘણા લોકોને લાગે છે કે હવે તેમને અમેરિકા અને ભારતમાં બે વખત ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.
પરંતુ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે Double Taxation Avoidance Agreement (DTAA) છે. આ નિયમ મુજબ તમે અમેરિકામાં કપાયેલા ટેક્સને Foreign Tax Credit (FTC) તરીકે ભારતમાં ક્લેમ કરી શકો છો. એટલે એક જ આવક પર બે વખત ટેક્સ આપવો પડતો નથી.
ડિવિડેન્ડ ઇનકમ છુપાવશો તો કેટલો દંડ લાગી શકે?
જો તમે ITRમાં વિદેશી ડિવિડેન્ડ ઇનકમ બતાવતા નથી, તો ઇનકમ ટેક્સ વિભાગ કાર્યવાહી કરી શકે છે.
ઇનકમ ટેક્સ અધિનિયમની ધારા 270A મુજબ: ઓછી આવક બતાવશો → ટેક્સનો 50% દંડ, જાણબૂઝીને માહિતી છુપાવશો → ટેક્સનો 200% સુધી દંડ, આ સિવાય ગંભીર કેસમાં Black Money Act હેઠળ પણ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
જો ભૂલ થઈ ગઈ હોય તો શું કરવું?
જો તમે અગાઉના ITRમાં વિદેશી ડિવિડેન્ડની માહિતી આપવાનું ભૂલી ગયા છો, તો પણ તેને સુધારી શકાય છે.
સરકાર તમને Updated Return (ITR-U) ફાઈલ કરવાની તક આપે છે. 12 મહિનાની અંદર રિટર્ન અપડેટ કરો → 25% વધારાનો ટેક્સ, 12 થી 24 મહિનામાં અપડેટ કરો → 50% વધારાનો ટેક્સ, થોડું પેનલ્ટી આપવી પડે તો પણ 200% દંડ કરતા આ વધુ સારું વિકલ્પ છે.
વિદેશી શેર રોકાણકારો માટે 3 મહત્વની બાબતો
1. Schedule FA ભરવાનું ભૂલશો નહીં
તમારા તમામ Foreign Assets અને Foreign Bank Accounts ની માહિતી ITRના Schedule FA માં આપવી જરૂરી છે.
2. Form 67 ફાઇલ કરવું જરૂરી
જો તમે Foreign Tax Credit (FTC) નો લાભ લેવા માંગો છો તો સમયસર Form 67 ફાઇલ કરવો જરૂરી છે.
3. હંમેશા Gross Amount બતાવો
ITRમાં હંમેશા ટેક્સ કપાયા પહેલા મળતી કુલ આવક (Gross Dividend) દર્શાવવી જોઈએ.
વિદેશી શેરોમાં રોકાણ કરવું આજે સરળ બન્યું છે, પરંતુ તેના સાથે ટેક્સ નિયમોનું પાલન કરવું પણ એટલું જ મહત્વનું છે. જો તમે Foreign Stocks Dividend Income ITRમાં બતાવતા નથી તો તમને ભારે દંડ અને કાનૂની મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આથી હંમેશા યોગ્ય માહિતી આપો અને જરૂર હોય તો ટેક્સ નિષ્ણાતની સલાહ લો.
