ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ફરી એકવાર પોતાના નિવેદનને કારણે ચર્ચામાં આવી ગયા છે. ઈરાન સાથે વધતા તણાવ વચ્ચે તેમણે વિશ્વના અતિ મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ, હોર્મુઝ ને લઈને એવું નિવેદન આપ્યું કે જે ઝડપથી વાયરલ થઈ ગયું. તેમણે આ માર્ગને “Strait of Trump” કહી દીધો.
સાવ સામાન્ય લાગતી આ વાતે પણ દુનિયાભરમાં ચર્ચા જગાવી દીધી છે. લોકોના મનમાં હવે એક જ પ્રશ્ન છે, શું કોઈ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ખરેખર આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ માર્ગનું નામ બદલી શકે?
ટ્રમ્પે એવું કેમ કહ્યું?
ટ્રમ્પની ઓળખ એવી રહી છે કે તેમને પોતાના નામ સાથે મોટી વસ્તુઓ જોડવી ગમે છે. મોટા પ્રોજેક્ટ, ઇમારતો કે બ્રાન્ડ , ઘણી જગ્યાએ તેમનું નામ દેખાય છે. આ વખતે તેમણે હોર્મુઝ માર્ગ અંગે બોલતાં તેને પોતાના નામ સાથે જોડીને “Strait of Trump” કહી દીધું.
પછી તેમણે આ વાતને હળવાશથી લીધી, પરંતુ તેમનું નિવેદન એટલું ઝડપથી ફેલાઈ ગયું કે સોશિયલ મીડિયા અને ન્યૂઝ ચેનલો પર તે મુખ્ય ચર્ચાનો વિષય બની ગયું.
શું કાયદેસર રીતે નામ બદલી શકાય?
સીધો જવાબ છે ના, એકલા કોઈ દેશ કે રાષ્ટ્રપતિ એ કરી શકતા નથી. હોર્મુઝ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી માર્ગો કોઈ એક દેશની માલિકી નથી.
આવા માર્ગો આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી કાયદા અને વૈશ્વિક સંમતિઓ હેઠળ ચાલે છે. એટલે કે, માત્ર એક દેશના નિર્ણયથી તેનું નામ બદલી શકાતું નથી.
નકશામાં જે નામ વર્ષોથી ચાલે છે, તે આંતરરાષ્ટ્રીય ઉપયોગ, કૂટનીતિ, વેપાર અને વૈશ્વિક માન્યતા પરથી નક્કી થાય છે. તેથી “Strait of Trump” નામ કાયદેસર રીતે માન્ય બની શકે તેમ નથી.
તો પછી આ નિવેદન પર બાજું શા માટે?
કારણ કે રાજનીતિમાં શબ્દો પણ બહુ મોટી ભૂમિકા ભજવે છે. કોઈ જગ્યાનું નામ પોતાના નામ સાથે જોડવું માત્ર મજાક નથી, એ શક્તિ, પ્રભાવ અને દબદબાનો સંકેત પણ હોઈ શકે છે. ટ્રમ્પનું આ નિવેદન એવું લાગે છે કે જાણે તેઓ દુનિયાને બતાવવા માગતા હોય કે આ વિસ્તાર પર અમેરિકાનો પ્રભાવ છે.
આવી વાતો ઘણીવાર કૂટનીતિક દબાણ બનાવવા, સામેના દેશને ચીડવવા અને પોતાના સમર્થકોને મજબૂત સંદેશ આપવા માટે કરવામાં આવે છે.
હોર્મુઝ કેમ એટલો મહત્વનો છે?
હોર્મુઝ જળડમરૂમધ્ય દુનિયાનો એક અત્યંત સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક માર્ગ છે. દુનિયાના મોટા ભાગના તેલ પરિવહન માટે આ માર્ગ અત્યંત મહત્વનો છે. જો આ રસ્તો બંધ થાય અથવા અવરોધાય, તો સમગ્ર વિશ્વમાં તેલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો આવી શકે છે.
એટલે જ હોર્મુઝ વિશેનું કોઈ પણ નિવેદન હળવાશથી લેવામાં આવતું નથી. નાનકડું વાક્ય પણ વૈશ્વિક બજારમાં ચિંતા વધારી શકે છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ
અમેરિકા હંમેશાં આ માર્ગ ખુલ્લો રહે એવો દબાવ બનાવતું આવ્યું છે. બીજી તરફ ઈરાન વારંવાર ચેતવણી આપતું રહ્યું છે કે જો તેના પર દબાણ વધશે, તો તે હોર્મુઝ પર કડક પગલાં લઈ શકે છે.
આવા સમયે ટ્રમ્પનું “Strait of Trump” વાળું નિવેદન માત્ર મજાક નહીં, પણ એક પ્રકારનો રાજકીય સંદેશ પણ બની જાય છે.
ટ્રમ્પની રાજનીતિ અને TACO ચર્ચા
ટ્રમ્પ વિશે એવી છાપ રહી છે કે તેઓ પહેલા કડક નિવેદન આપે છે અને પછી ઘણીવાર તેને હળવું બનાવી દે છે. આ જ કારણે તેમના વિશે “TACO” જેવી ચર્ચાઓ પણ ઊભી થઈ હતી.
આ પ્રકારની ભાષા દ્વારા તેઓ સામેના દેશનું ધ્યાન ખેંચે છે, પોતાની છબી મજબૂત રાખે છે અને પોતાના સમર્થકોને પણ એ જ સંદેશ આપે છે કે તેઓ પાછળ હટતા નથી.
અંતમાં શું સમજવું?
કાનૂની રીતે જુઓ તો હોર્મુઝનું નામ બદલાઈ શકે તેમ નથી. તે હોર્મુઝ જ રહેશે. પણ કૂટનીતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં આ પ્રકારના નિવેદનો ફક્ત શબ્દો નથી રહેતા. એ વિશ્વને હલાવતી અસર પણ કરી શકે છે. ટ્રમ્પના નિવેદનનો હેતુ મજાક, દબાણ કે રાજકીય ડ્રામા જે કંઈ પણ હોય, પણ તેની ચર્ચાએ ફરી એકવાર હોર્મુઝ જેવા મહત્વના માર્ગ પર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
Read Also : ઈરાને અમેરિકાનો 15 સૂત્રીય શાંતિ પ્રસ્તાવ ફગાવ્યો: હવે મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધશે?
