Women Financial Independence : ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટનું દૃશ્ય ખૂબ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે અને આ પરિવર્તનની સૌથી મોટી નાયિકા દેશની મહિલાઓ બની રહી છે. હવે મહિલાઓ માત્ર ઘર સંભાળતી નથી, પરંતુ પોતાના પૈસાનું સંચાલન પણ સ્માર્ટ રીતે કરી રહી છે. તાજેતરમાં આવેલી PayNearby Women Financial Index (PWFI) 2026 રિપોર્ટમાં એવા આંકડા સામે આવ્યા છે, જે બતાવે છે કે ગ્રામિણ અને નાના શહેરોની મહિલાઓ હવે આર્થિક રીતે કેટલી સશક્ત બની રહી છે.
 |
| bharat-ma-digital-payment-mahila-upi-bachat-rokan-2026 |
UPI અને બેન્કિંગમાં મહિલાઓનો વધતો દબદબો
આજના સમયમાં લગભગ 38% મહિલાઓ દર અઠવાડિયે ઓછામાં ઓછો એક વખત UPI નો ઉપયોગ કરે છે. રાશનની દુકાન, વીજળીનું બિલ કે મોબાઇલ રિચાર્જ – હવે મોટાભાગના કામ મોબાઇલ દ્વારા થઈ રહ્યા છે. સૌથી ખાસ વાત એ છે કે 71% મહિલાઓ પોતાનું બેંક એકાઉન્ટ જાતે ચલાવે છે. ખાસ કરીને 18થી 40 વર્ષની મહિલાઓમાં આ આત્મવિશ્વાસ વધુ જોવા મળે છે અને તેઓ હવે નાણાકીય બાબતોમાં પરિવાર પર નિર્ભર નથી. સર્વે અનુસાર 85% મહિલાઓ પોતાને પરિવારની મુખ્ય બચતકર્તા તરીકે માને છે.
મહિલા એજન્ટો પર વધુ વિશ્વાસ
પૈસાના વ્યવહારમાં 78% મહિલાઓ મહિલા એજન્ટો પાસે જવાનું વધુ પસંદ કરે છે. તેનું મુખ્ય કારણ વિશ્વાસ અને પોતાની વાત ખુલ્લેઆમ કહી શકવાની સુવિધા છે. આ મહિલા એજન્ટો તેમને લાંબા ગાળાની બચત અને સુરક્ષા યોજનાઓ સાથે જોડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ગોલ્ડ SIP અને FD તરફ વધુ ઝુકાવ
મહિલાઓની રોકાણ કરવાની રીત પણ બદલાઈ રહી છે.
-
Gold SIP: લગભગ 44% મહિલાઓ નાના-નાના SIP દ્વારા સોનાથી જોડાયેલા સેવિંગ પ્લાનમાં રોકાણ કરવા ઈચ્છે છે. સોનામાં તેમનો વિશ્વાસ હજુ પણ મજબૂત છે.
-
FD અને RD: સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે 98% મહિલાઓની પહેલી પસંદ Fixed Deposit અને Recurring Deposit છે.
હાલांकि Mutual Fund અંગે જાગૃતિ હજુ ઓછી છે અને 10%થી પણ ઓછી મહિલાઓ તેના વિશે જાણે છે.
ડિજિટલ હોવા છતાં કેશની જરૂર
ડિજિટલ પેમેન્ટ વધ્યા છતાં કેશનું મહત્વ હજી યથાવત છે. ઘરખર્ચ માટે લગભગ 54% મહિલાઓ બાયોમેટ્રિક ઓથન્ટિકેશન (જેમ કે ફેસ લૉક) દ્વારા પૈસા ઉપાડે છે. સામાન્ય રીતે તેઓ 1,000 થી 2,500 રૂપિયા વચ્ચે રોકડ ઉપાડે છે.
આ ઉપરાંત ઇમરજન્સી માટે મહિલાઓ નિયમિત રીતે થોડા-થોડા પૈસા બચાવે છે. બાળકોનું શિક્ષણ, મેડિકલ ઇમરજન્સી અને ઘરખર્ચ તેમની સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે.
ઇન્શ્યોરન્સ અને લોનમાં પણ આગળ
હવે મહિલાઓ લોન અને ઇન્શ્યોરન્સ લેવા બાબતે પણ પાછળ નથી. લગભગ 26% મહિલાઓએ હેલ્થ અને લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ લીધું છે. 73% મહિલાઓ મેડિકલ જરૂરિયાત, બાળકોના અભ્યાસ અથવા નાના વ્યવસાય માટે બેંકમાંથી લોન લેવા ઈચ્છે છે. સાથે સાથે ગોલ્ડ લોન પણ તેમની પસંદગી બની રહ્યું છે.
નાણાં સાથે આરોગ્ય પ્રત્યે પણ જાગૃતિ
હવે Common Service Centre પર માત્ર નાણાંના વ્યવહાર જ નથી થતા. લગભગ 37% મહિલાઓ ત્યાં જઈ ટેલીહેલ્થ કન્સલ્ટેશન અને સેનિટરી પેડ જેવી આરોગ્ય સેવાઓનો લાભ પણ લઈ રહી છે.
વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે આ રિપોર્ટ સાબિત કરે છે કે મહિલાઓ હવે માત્ર લેવડ-દેવડ સુધી સીમિત નથી. તેઓ આયોજનબદ્ધ રીતે નાણાકીય યોજના બનાવી રહી છે. વિશ્વસનીય મહિલા સેવા પ્રદાતાઓ દ્વારા આજે ભારતની મહિલાઓ સાચા અર્થમાં સશક્ત અને આત્મનિર્ભર બની રહી છે.
